DIN 6923 ISO 1661 Flanşlı Somun
DIN 1587 Yüksek Kör Somun
DIN 315 Kelebek Somun
DIN 936 ISO 8675 Kontra Somun
DIN 6926 Flanşlı Fiber Somun
DIN 982 ISO 7040 Yüksek Tip Fiberli Somun
DIN 6915 en 14399 Altı Köşe Konstrüksiyon Somunu
DIN 928 Kare Kaynak Somun
DIN 929 Altı Köşe Kaynak Somunu
DIN 439 ISO 4035 Kontra Somun
DIN 986 Kör Somun
DIN 937 Kontra Taçlı Somun
DIN 74361 Form A Bijon Somunu
DIN 74361 Form B Bijon Somunu
DIN 935 Taçlı Somun
DIN 7967 Emniyet Somunu
DIN 6331 Uzun Flanşlı Somun
DIN 934 ISO 4032 Altı Köşe Başlı Somun
DIN 466 Tırtıklı Somun Uzun
DIN 467 Tırtıklı Somun Kısa
DIN 508 T Papuç Somun
DIN 546 Tornavida Yaraıklı Somun
DIN 557 Kare Somun
DIN 562 Kontra Kare Somun
DIN 917 Kapalı Somun
DIN 985 Fiberli Somun
DIN 982 Yüksek Tip Fiberli Somun
DIN 980V Sıkmalı Somun
DIN 6330 Takviyeli Somun
DIN 6926 Fiberli Flanşlı Sıkmalı Somun
DIN 6927 Flanşlı Sıkmalı Somun
DIN 6925 Sıkmalı Somun
DIN 935 Taçlı Somun
somun

Altıköşe Trapez Somun

Silindirik Trapez Somun

Altıköşe Uzun Somun

Silindirik Uzun Somun

DIN 319 Yuvarlak Somun DIN 431 Boru Somunu DIN 439 - 1 DIN EN ISO 4036 Kontra Somun, Pahsız DIN 439 - 2 DIN EN ISO 4035 / 8675 Kontra Somun, Pahlı DIN 466 Tırtıllı Somun DIN 467 Tırtıllı Somun DIN 508 T Somun DIN 546 Yarıklı Somun DIN 547 Tek Yüzü Delikli Somun DIN 548 Delikli Somun DIN 555 DIN EN ISO 4034 Altıköşe Somun DIN 557 Kare Somun DIN 562 Kare İnce Somun DIN 582 Halka Somun (Mapa Dişi) DIN 798 Ankraj Somunu DIN 917 Kör Somun DIN 928 Kare Kaynak Somun DIN 929 Altıköşe Kaynak Somun DIN 934 DIN EN ISO 8673 Altıköşe Somun DIN 935 ISO 7035 Altıköşe Taçlı Somun DIN 936 ISO 4035 Altıköşe Kontra Somun DIN 937 Altıköşe İnce Taçlı Somun DIN 970 DIN EN ISO 4032 Altıköşe Somun DIN 971 - 1 DIN EN ISO 8673 Altıköşe Somun DIN 971 - 2 DIN EN ISO 8674 Altıköşe Somun DIN 972 DIN EN ISO 4034 Altıköşe Somun DIN 977 ISO 21670 Altıköşe Flanşlı Kaynak Somunu DIN 979 ISO 7038 Altıköşe Taçlı Somun DIN 980 DIN EN ISO 7042 Altıköşe Metal Sıkmalı Somun DIN 981 Kilit Somunu DIN 982 DIN EN ISO 7040 Altıköşe Fiberli Somun (Yüksek Tip) DIN 985 DIN EN ISO 10511 Altıköşe Fiberli Somun DIN 986 Altıköşe Fiberli Kör Somun DIN 1587 Kör Somun DIN 1804 Yarıklı Kanca Anahtar Somunu DIN 1816 Delikli Somun DIN 3870 Takviyeli Somun DIN 6303 Tırtıllı Somun DIN 6330 Takviyeli Somun DIN 6331 Takviyeli Flanşlı Somun DIN 6334 Gijon Somunu DIN 6335 Bakalit Somun DIN 6336 Bakalit Somun DIN 6915 Altıköşe Ağır Yük Somunu DIN 6923 DIN EN 1661 ISO 4161 Flanşlı Somun DIN 6924 DIN EN ISO 7040 Altıköşe Fiberli Somun DIN 6925 DIN EN ISO 7042 Altıköşe Metal Sıkmalı Somun DIN 6926 ISO 7043 Altıköşe Flanşlı Fiberli Somun DIN 6927 DIN EN ISO 7044 Altıköşe Flanşlı Metal Sıkmalı Somun DIN 7965 Yarıklı Somun DIN 7967 Altıköşe Kilitlemeli Somun DIN 22425 Üçgen Başlı Somun DIN 26020 Kelebek Somun DIN 28129 Yük Somunu DIN 34814 Plastik Altıköşe Somun DIN 74361 - A Bijon DIN 80701 Kelebek Somun DIN 80704 Yük Somunu DIN 80705 Kontra Somun DIN 82013 Yuvarlak Somun DIN EN ISO 4032 DIN 934 Altıköşe Somun DIN EN ISO 4033 Altıköşe Somun DIN EN ISO 4034 DIN 555 Altıköşe Somun DIN EN ISO 4035 DIN 439 - 2 Kontra Somun, Pahlı DIN EN ISO 4036 DIN 439 - 1 Kontra Somun, Pahsız DIN EN ISO 7040 DIN 982 / 6924 Altıköşe Fiberli Somun DIN EN ISO 7042 DIN 980 / 6925 Altıköşe Metal Sıkmalı Somun DIN EN ISO 7719 Altıköşe Metal Sıkmalı Somun DIN EN ISO 8673 DIN 971 - 1 DIN 934 Altıköşe Somun DIN EN ISO 8674 DIN 971 - 2 Altıköşe Somun DIN EN ISO 8675 DIN 439 - 2 Kontra Somun

Somun Nedir Ne İşe Yarar

Somun, cıvata ile beraber kullanılan bir bağlantı elemanıdır. İki bağlantı elemanının dişeri arasındaki sürtünme gücünün etkisiyle ve civatanın hafif uzayarak iki parça arasında oluşan baskı sebebi ile parçaları bağlamaya yarayan elemanlardan içi delikli ve kılavuz çekilmiş olanına somun denir. Somun dişleri kullanıldığı ülke standartlarına göre metrik veya inç ölçülerinde olabilir. Ağırlıklı olarak çelikten yapılırlar. Dayanım sınıflarına göre 6, 8 veya 10 olarak adlandırılırlar. Anahtar ağız tipleri altıköşe veya kare olabildiği gibi farklı kullanım alanları için kelebek, T, kaynak tipi somunlar da bulunur.Somunlar

Temel somun çeşitleri

  • 6 Kalite Metrik Somunlar (Din 934)
  • 8 Kalite Metrik Somunlar (Din 934)
  • 10 Kalite Yüksek Dayanım Metrik Somunlar (Din 934)
  • Metrik İnce Diş Somunlar
  • UNF-UNC Çelik Somunlar (ASA-B)
  • Ağaç Somun
  • Altı Köşe Kesme Somunlar
  • Fiberli Somunlar (Din 985)
  • Kilitlemeli Somunlar (Din 980V)
  • Flanşlı Somun (Din 6923)
  • Kaynak Somunlar (Din 928-929)
  • Kelebek Somunlar
  • Kör Somunlar (din 758-898)
  • Cıvatalı bağlantıların ikinci elemanı somundur. Somun kaliteleri ise 4 6 8 gibi tek rakamlar ile belirtilir ve bu sayılar uygulanabilecek maksimum gerilimin 1/10 nu gösterir. Örnek: 6 kalite somunda uygulanabilecek maksimum gerilim 60 Kg/mm² dir.

    Somunlar kendi kalite değerinde civatalar ile kullanılmalıdır (Örnek 6 kalite somun 6.8 kalite cıvata ile birlikte kullanılır). Ancak cıvataya uygulanacak yükün sınırlandırılması gerekiyorsa (Örnek : Fazla sıkma durumunda bağlanan malzemenin veya herhangi bir aksamın zarar görmesi söz konusu ise) bu durumda somun cıvatadan düşük kalitede seçilerek fazla sıkılma durumunda somun dişlerinin sıyrılarak sigorta vazifesi yapması sağlanabilir. Eğer böyle bir sınırlayıcı kısıt yoksa civatalar kendinden yüksek kalite somunlarla birlikte de kullanılabilirler.

    Somun genişliği çapın 60% si kadar olur. Somunlarda yükün çoğu sıkılma yüzeyine yakın dişlerde olur. Arkadaki dişlerde yük çok azalır. Normalde altıncı hatveden sonraki dişlerde pek fazla yük olmaz. Bu nedenle somun genişliğinin fazla olması hiçbir işe yaramaz. İkinci bir somun ise sadece gevşemeyi önlemek için kontra somun olarak kullanılır.

    MEKANİK  ELEMANLARIN VİDA-CİVATA BAĞLANTISI

    Mekanik elemanların bağlanmasında cıvatalar sıkıldıklarında üzerlerine aldıkları çekme gerilimi (tension) ile bağlantıyı sağlar. Mekanik elemanların bağlantısında civataların kesme gerilimi altında bulundurulması tavsiye edilmez. Eğer böyle bir bağlantı mutlaka gerekiyorsa, bağlanan elemanlardan kesme yönünde gelecek kuvvetin cıvataya aktarılmasına engel olacak  yana kaymayı engelleyen takoz  veya bağlanan elemanlarda faturalı geçme gibi tedbirler alınmış olmalıdır. (Bkz. aşağıdaki şekil)

    YAPI ELEMANLARININ CİVATA İLE BAĞLANMASI

    Yapı elemanlarının bağlanması inşaat mühendisliğinin alanına girmekle birlikte burada çok önemli bazı hususlara işaret etmeden geçemeyeceğim.

    Yapı elemanlarının bağlanmasında yüksek mukavemetli ve korozyona dayanıklı ön gerilimli cıvatalar kullanılarak eksenel ve kesme yönündeki kuvvetlerin karşılanması sağlanabilir. Zira eksenel yöndeki gerilimin bağlanan yüzeylerde oluşturduğu basınç ile sağlanan sürtünme kuvveti elemanların kesme yönünde kaymasını önleyerek uygun bir bağlantı için yeterli olur.

    SERT CİVATA

    Yapı elemanlarının bağlanmasında ön gerilimli civatalar daha önceleri kullanılmakta olan sıcak perçinlere göre 40 ila 55 % arasında daha fazla emniyetli bağlanma sağlayabilmektedirler. Kuvvet yönlerinin değişebileceği, darbe ve titreşime maruz kalabilecek yapı elemanlarında yüksek ön gerilimli civataların kullanılması şarttır.

    SERT CİVATA

    Ön gerilimli civatalar ile bağlanmış elemanlarda ısı veya korozyon nedeni ile ortaya çıkabilecek gevşemelerin önüne geçilmesi sağlanır. Bu tip yerlerde gevşemeyi önlemek için ön gerilimli cıvataların akma sınırına kadar gerdirilmiş olması gerekmektedir. Eğer ön gerilmeli civatalar akma sınırına kadar gerdirilmez ise kısa zaman içinde gevşemelerin ortaya çıkması kaçınılmaz olur. Civataların akma sınırları cıvata sağlayıcısından temin edilecek tablolardan bulunur. Civataların kalitelerine göre uygulanacak maksimum tork değerleri  ve akma mukavemetlerini TABLO 2 den bulabilirsiniz .

    SERT CİVATA

    Çelik yapılarda kullanılan civataların gevşemesini önleyecek diğer bir husus ise cıvataların uygun sıkma aparatları kullanılarak sıkılmasıdır. Hava darbeli tabancalar ile yapılan sıkmalarda sıkma tork değeri belirsizdir. Çelik yapıların cıvata bağlantılarında mutlaka sıkma torku ayarlanabilen tabancalar kullanılmalıdır.

    Gevşemeyi önleyecek diğer hususlar ise bağlantı yüzeylerinin temiz olması, paslı olmaması, kaynak veya kesme çapağı bulunmaması, yağsız, kuru  olmasıdır. Çok kirli, paslı, pürüzlü yüzeylerde gerekiyorsa kumlama yapılmalıdır. Bağlanacak yüzeyler ile ilgili diğer önemli hususlar ise yüzeylerin boyasız olmaları ve galvanizlenmiş yüzey olmaması gereğidir.

    Yapı çeliklerinde aynı sırada birden fazla cıvata varsa önce ortadakiler en sonda yandakiler sıkılır. İlk turda sıkma değerinin 60% si uygulanır, son turda sıkma değeri 100%  tamamlanır.

error: Kopyalanamaz.
WhatsApp WhatsApp